plusresetminus
۰
فراخوان بررسی آئین گوگری در بختیاری به مناسبت مبعث؛ 07

نقش هیاری در پیوند گوگری (برادری) در جامعه بختیاری

نقش هیاری در پیوند گوگری (برادری) در جامعه بختیاری
ایبنانیوز / سرویس اجتماعی / یادداشت / احمدرضا عبدالهی * 

بختیاری ها در گذشته و در زندگی کوچ نشینی خود، به هنگام نیاز از روی صداقت و صفا دست هیاری به سوی یکدیگر دراز می کردند و با همکاری یکدیگر که صورت می گرفت، پیوند گوگری (برادری) را مستحکم تر می ساختند. به این ترتیب، شرایط زندگی آنان این امکان را فراهم می ساخت که در قالب هیاری و همکاری، زمینه گوگری و یا برادری را فراهم سازند.

معنی و مفهوم هیاری در جامعه بختیاری، بسیار پر معنا و فراتر از یک همکاری ساده است، زیرا این نوع همکاری و این نوع امدادرسانی، از عمق جان و وجود یک بختیاری بر می خیزد و همچنین ریشه در فرهنگ گوگری و باورهای دینی و اعتقادی آنان دارد.

مردم بختیاری از اعصار گذشته تا کنون، هیاری را به عنوان یک فرهنگ نهادینه کرده اند؛ فرهنگی که برادری، صفا و صمیمیت را به همراه دارد. زندگی جمعی بختیاری ها در جامعه کوچ نشین سابق، همواره همراه با تعاون، هیاری و برادری بود. باور و اعتقاد راسخ بختیاریها به هیاری و همکاری، چنان پیوند برادری را مستحکم می نمود که انگار همه بختیاری ها عضو یک خانواده هستند.

ساختار اجتمایی بختیاریها در جامعه کوچ نشین سابق نیز مثل تاروپود قالی عمل می کرد و به گونه ای بود که همه مردم این جامعه را به هم پیوند می داد به طوری که هویت و وابستگی های اجتماعی هر فرد به سادگی و از طریق شناسه ها و کدهایی که در ساختار اجتمایی شکل گرفته، قابل شناسایی است. این ویژگی ساختاری بختیاری، به قدری قوی بوده که اکنون و در جامعه شهری نیز کارآیی دارد و هنوز می توان هویت و وابستگی های اجتماعی فرد را – حتی در جامعه شهری – به سادگی جستجو کرد ویافت.

«هیاری»، همچون چشمه ای زلال و گوارا، درخت گوگری (برادری) را در جامعه بختیاری، آبیاری می کند. تأثیرات مثبت هیاری در زندگی بختیاری ها، موجب می شود که «گوگری» معنی واقعی و ملموس پیدا کند و پر رنگ شود؛ هنگامی که یک بختیاری اعلام نیاز و یا همکاری دارد بدون تعلل، به گزینه هیاری روی می آورد و امداد می خواهد و طرف مقابل نیز بدون منت و اجرتی به وی پاسخ مثبت می دهد. زیرا می داند که این نوع همکاری یک همکاری متقابل است و این نوع همکاری یک موازنه اجتماعی برقرار می کند.

هیاری در همه ابعاد زندگی بختیاری ها کاربرد داشته و دارد؛ در برگزاری مراسمات و آیین های شادی و سوگواری، هنگام تنگنای معیشت اقتصادی، کاشت و برداشت محصول، تهیه اسباب و ملزومات زندگی عشایری و صدها مورد دیگر، شاهد هیاری بختیاریان هستیم. در گذشته، هیاری در برداشت محصول در میان کشاورزان بختیاری، از سایر موارد پر رنگ تر بود زیرا در گذشته امکانات و ماشین آلات امروزی وجود نداشت و برداشت محصول به وسیله دست و توسط نیروی انسانی انجام می گرفت و برای جمع آوری محصول از نیروی هیاری استفاده می شد و با همکاری یکدیگر محصولات را درو و برداشت می نمودند. البته با ورود تکنولوژی و تغییر مناسبات کشاورزی، باز هم هیاری به صورتهای دیگر در بین کشاورزان بختیاری مشاهده می شود.
هیاری بختیاریان در فعالیت های کشاورزی، در موسیقی بختیاری نیز بازتاب یافته است. شادروان مسعود بختیاری (بهمن علاءالدین) در سروده های خود به خوبی به این سنت فرهنگی ارزشمند توجه کرده است؛ «بیو، ریم هیاری به مال بالا. غله ها، نچیده مندن سر پا» (بیا به رسم هیاری به مال بالا برویم، آنجا غله ها نچیده مانده اند).

نمونه ی دیگر از هیاری، در برگزاری مراسمات شادی و سوگواری است. در مراسم عقد و عروسی، شاهد هیاری بختیاریان هستیم. در مراسمات سوگواری نیز آیین هیاری و همکاری را به جا می آورند؛ روز تشیع و تدفین، با مراسم خاصی هرکدام به فراخور توانمندی خود همزمان با شرکت در مراسم خاک سپاری، به خانواده متوفی، «سرباره» (کمک مالی) می دهند. علاوه بر این کمک، روز مراسم سوم و یا هفتم، مجدداً به صورت دسته های ده یا بیست نفره، که بستگی به تعداد افراد فامیل ویا بستگان نزدیک دارد، مشترکاً مبلغ قابل توجهی وجه نقد و یا چند رأس گوسفند به خانواده متوفی «سرباره» (کمک مالی) می دهند. به طوری که تمام و یا بخش زیادی از هزینه های مراسم، توسط طایفه به شیوه هیاری تامین می شود و این سنت حسنه امروزه و حتی در جامعه شهری بختیاری نیز اجرا می گردد و گاه مشاهده می شود عده ای از افراد یک طایفه در که در شهر واحدی زندگی می کنند، یک صندوق قرض الحسنه با عضویت افراد طایفه تأسیس کرده اند که در این امور به کمک مالی می پردازد.

مواردی که در این نوشتار به آنها اشاره شد، تنها بخشی از صدها مصادیق آیین هیاری در جامعه دیروز و امروز بختیاری است. هیاری نقش مهمی در ایجاد و تحکیم پیوند گوگری (برادری) دارد و اگر هیاری نباشد، مفهوم گوگری یک مفهوم خشک و خالی خواهد بود. ترویج هیاری، موجب تقویت گوگری (برادری) بین بختیاری ها می شود. از این رو باید به دنبال راه حل هایی باشیم که همچون پدران خود که رسم هیاری را در جامعه کوچنشینی به جا می آوردند، ما نیز سازوکارهایی (مثل راه حل تأسیس صندوق های قرض الحسنه با عضویت تمام اعضای یک طایفه که در یک شهر واحد زندگی می کنند) بیاندیشیم که هیاری را در جامعه شهری بختیاری تقویت کنیم. به امید روزی که همه در سایه ی هیاری به اتحاد و گوگری برسیم و به همبستگی واقعی دست پیدا کنیم و در جهت پیشرفت و ترقی خود و فرزندان بختیاری، حرکت کنیم.

* از فعالان اجتماعی بختیاری، مسئول مدیر گروه فرهنگی تیغشت آستاره در دزفول خوزستان

مطلب مرتبط:
- فراخوان غیردولتی بررسی سنت و آئین برادری (گو گری) در جامعه بختیاری
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما

طراحی سايت جديد ايبنانيوز چگونه است؟
بهتر شده
فرق چندانی نکرده
بدتر شده

سردیس طلایی سردار اسعد از رهبران جنبش مشروطه روانه بازار شد

سردیس طلایی سردار اسعد از رهبران جنبش مشروطه روانه بازار شد

جاده ی جهل، شیر سنگی های لُشتر را از پای در آورد

جاده ی جهل، شیر سنگی های لُشتر را از پای در آورد