سرويس اجتماعي / گزارش
منبع: آژانس خبري خوزستان (خوزنا)

پس از اقدام شهرداری اهواز در دفن شبانه فرهنگسرای در حال ساخت بهمن علاءالدین، انتشار خبرهای تأیید نشده از نامه نگاری های شهرداری اهواز در دوره منصور کتانباف برای تغییر نام میدان ۴ اسب اهواز و برچیدن مجسمه های آن، موجب نگرانی افکار عمومی شده است. شهردار اهواز تاکنون درباره خبرهای منتشره درباره "نامه نگاری های شهرداری اهواز برای تغییر نام میدان ۴ اسب و تصمیم شهردار برای برداشتن مجسمه های ۴ اسب" توضیحی نداده است.

ماجرای میدان ۴ اسب از کجا آغاز شد؟

شهرداری پایگاه خبری شوشان روز سه شنبه ۱۳ دی ۱۳۹۰ در خبری اختصاصی با عنوان «اسب‌‌های اهواز از میدان ۴ اسب می‌روند»، نوشت: «طبق اخبار رسیده به شوشان قرار است اسب های میدان چهار اسب اهواز به مکان دیگری منتقل شود». این پایگاه خبری افزود: «تندیس ۴ اسب در میدان ۴ اسب اهواز درحالی برداشته و به محلی دیگر انتقال پیدا می‌کند که این میدان سالهاست به همین نام شهره بوده است. این درحالی است که بر اساس شنیده‌ها میدان ۴اسب اهواز به میدان نفت تبدیل شده و تندیس ۴ اسب نیز به بهانه نداشتن سنخیت فرهنگی با شهر اهواز به مکان دیگری منتقل می‌شوند».

یکروز بعد، سایت خبری شوشان که سه شنبه ۱۳/۱۰/۱۳۹۰ در خبری اختصاصی با عنوان «اسب ها از میدان ۴ اسب اهواز می روند» نوشته بود «طبق اخبار رسیده، قرار است اسب های میدان چهار اسب اهواز به مکان دیگری منتقل شود»، توضیحات شهرداری اهواز را در این باره منتشر کرد.

شوشان بدون اشاره به خبر اختصاصی که خود قبلاً در قالب «شنیده ها و اخبار رسیده به شوشان» منتشر کرده بود، منبع این خبر را سایت خبری میراث فرهنگی (chn) معرفی کرد و افزود: «مدیر روابط عمومی شهرداری اهواز در گفتگو با شوشان چنین خبری را تکذیب کرد و گفت: قرار نیست هیچ اتفاقی در این میدان رخ دهد و میدان چهار اسب همانند میدان چهارشیر و پل سفید و میدان پنج نخل یکی از نمادهای ماندگار اهواز محسوب می شود. وی ادامه داد: نامگذاری این میدان تحت عنوان میدان نفت موج کاذبی است و از صحت و سقم برخوددار نیست . ضمن اینکه این بحث قدیمی و مربوط به چهار سال قبل است».


این پایگاه خبری افزود: «گفتنی است ۴ تندیس اسب به عنوان نمادی از اسب‌های اصیل خوزستان و ایران در میدانی به ‌همین نام سال هاست نصب شده و اهمیت ویژه ای نزد مردم برخوردار است. میدان چهار اسب در دروازه شرقی کلانشهر ( سه راه تپه ) اهواز قرار گرفته است و چشم هر مسافری را در ورودی شهر به خود جلب می کند. همچنین قرار است بزودی این میدان توسط سازمان زیباسازی اهواز نورپردازی گردد».

بازتابهای خبر تلاش شهرداری برای تغییر نام ۴ اسب

انتشار خبر اولیه مبنی بر تلاش شهرداری اهواز برای تغییر نام میدان ۴ اسب اهواز و پائین کشیدن مجسمه های آن، موجب نگرانی افکار عمومی از تصمیمات و رویه غیرفرهنگی شهرداری اهواز گردید. روزنامه های جام جم و ملت ما و دهها سایت خبری، با نگرانی خاصی به انتشار این خبر پرداختند. این خبر به سرعت در شبکه های اجتماعی و وبلاگ های مردم خوزستان منتشر شد. اما دلیل این همه حساسیت چیست؟ اسب از جمله نمادهای فرهنگی خوزستان به شمار می رود که در زندگی اقوام عرب جنوب این استان و اقوام لر بختیاری شمال خوزستان نقش کلیدی داشته و دارد. در نیمه جنوبی خوزستان هنوز مسابقات اسب سواری و مزرعه های پرورش اسب دائر است. در نیمه شمالی خوزستان، اسب نقش برجسته ای در نمادها و آئین و آداب و رسوم دارد. استعمال نامهای دربردارنده واژه «اسب»، نظیر لهراسب، گشتاسب، تهماسب، جاماسب، بیوراسب و... در شاهنامه فردوسی و استعمال گسترده برخی این اسامی در بین اقوام لر بختیاری نشاندهنده نقش زنده اسب در باورهای آئینی مردم این سرزمین است. همچنین بزرگترین و مقتدرترین حاکم سرزمین خوزستان در دوره پس از اسلام «اتابک هزار اسب» (از سلسله اتابکان لر بزرگ در قرن چهارم تا ششم هجری با مرکزیت ایذه شامل استانهای خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد و بوشهر فعلی) نام داشت که استقرار مجسمه اسبها در ورودی محور ایذه – اهواز، بنوعی یادبودی از این حاکم بزرگ، دادگر و آبادگر خوزستان بشمار می رود.

جوابیه شهرداری یا کیفرخواست دادگاه نظامی

در همین حال، سایت رسمی شهرداری اهواز بدون توجه به ظرافت های فرهنگی موضوع، در مطلبی با عنوان «تندیس میدان ۴ اسب پابرجاست»، به جای اقناع افکار عمومی و ارائه تضمین های روانی و عملی لازم به شهروندان، رسانه های منتقد حرکتهای غیرفرهنگی شهردار اهواز را رسانه های «فاقد شناسنامه» و خبرهای منتشره را «جعلی» و «کذب» و مصداق «تشویش اذهان عمومی» نامید. در جوابیه شهرداری اهواز که بیشتر شبیه به کیفرخواست دادگاه های نظامی است، آمده است: «پیش از این برخی محافل خاص پس از ماجرای بهسازی اطراف موزه هنرهای معاصر و فنداسیون فرهنگسرای بهمن علاءالدین و انتشار خبر کذب تخریب آن، این بار سعی کردند با انتشار خبری جعلی باز هم افکار عمومی را مشوش کنند». سایت رسمی شهرداری اهواز، منتقدان شهردار را "بدون شناسنامه" نامید و افزود: «طی هفته های اخیر چند سایت بدون شناسنامه اقدام به انتشار اخباری کذب نموده اند که به نظر می رسد هدف برخی از افراد دامن زدن به مسایل قومی در کلانشهر اهواز است. این در حالی است که فعالیت های فرهنگی اجتماعی و همچنین نصب تندیس های مختلف، کاشی کاری ها، تهیه فیلم مستند اهواز و بسیاری دیگر از اقدامات شهرداری در راستای احترام به فرهنگ های مختلف بومی و ملی در حال انجام است. پیش از این نیز برخی از سایت ها سعی کرده بودند موضوع بهسازی و زیباسازی اطراف موزه هنرهای معاصر و پوشش فنداسیون نیمه کاره آن را به موضوعی برای دامن زدن به اختلافات فرهنگی و قومی در استان تبدیل کنند، در حالی که شهرداری هرگونه اقدام تخریبی در این زمینه را تکذیب و بر آمادگی برای مشارکت در ساخت فرهنگسرای بهمن علاءالدین تاکید کرده است».

انتقاد کارشناسان فرهنگی مستقل و دولتی از عملکرد شهرداری

شهرداری اهواز بدون شورا و در غیاب مشارکت مردمی توسط استاندار و عده ای خاص اداره می شود. در طول ۶ ماه اخیر، تصمیمات غیرکارشناسی شهرداری اهواز در حوزه مسائل فرهنگی مورد انتقاد کارشناسان مستقل و دولتی قرار گرفته است. یک هفته پیش از این، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان خوزستان در سخنانی بی سابقه، تخریب شبانه فرهنگسرای بهمن علاءالدین توسط شهرداری اهواز را «تصرف عدوانی» و «حرکتی خلاف فرهنگ و تمدن ایرانی» دانست. به گزارش خوزنا، حجت الاسلام و المسلمین سید لطف الله سپهر که شامگاه سه شنبه در آئین اختتامیه جشنواره عکس عاشورایی در محل موزه هنرهای معاصر اهواز سخن می گفت، تاکید کرد: خوزستان پیشینه تمدنی عظیم دارد و تخریب شبانه یک مکان فرهنگی، حرکتی مغایر با صدها سال مدنیت این استان بود. سپهر افزود: هنرمندان شهرستان اهواز در مواجهه با تخریب شبانه این مکان فرهنگی، فعالیت و حمایت همه جانبه ای را با سعه صدر و با رعایت کامل ادب انجام دادند و من از واکنش مسئولانه آنها نسبت به حرکتی که خلاف فرهنگ و تمدن ایرانی بود و تصرف عدوانی بشمار می رود، قدردانی می کنم و آمادگی خود را برای مناظره با عاملان تخریب این مکان فرهنگی در رسانه ها و هر محفل و محکمه دیگر اعلام می کنم. مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان، متعرضین به این فضای فرهنگی را «عناصر نا پخته و ضد فرهنگ» برشمرد و افزود: در سال جهاد اقتصادی که به فتوای مقام معظم رهبری باید صلاح و صرفه مملکت را در همه مسائل رعایت کرد، شبانه سوار بر کامیون و لودر و بولدوزر می شوند و بیش از یک میلیارد تومان هزینه را زیر خاک می کنند و این عمل ضدفرهنگی بی توجهی آشکار به فرمان مقام معظم رهبری و پایمال کردن بیت المال است. همچنین ۲۰۰ هنرمند اهوازی نیز در اطلاعیه خود، نوشتند: «سخن از اقدام توجیه‌ناپذیر و دردآفرین شهرداری کلانشهر اهواز است که در سال مزین به نام و نشان جهاد اقتصادی، با بهانه‌ای البته ظاهرفریبی نظیر توسعه فضای سبز و زیباسازی ساحل کارون از قریب ۲ میلیارد تومان هزینه بیت‌المال صرف شده،‌ چشم پوشید و بر آن خاک نابودی پوشاند‌».

مخالفت شهردار با ۴ اسب؛ خرج کردن از کیسه شهدا

برغم حساسیت افکار عمومی درباره اخبار میدان ۴ اسب، منصور کتانباف شهردار اهواز ترجیح داد در این باره سکوت کند. در همین حال، شنیده ها حاکی از آن بود که کتانباف بلافاصله پس از انتصاب به عنوان شهردار اهواز، در جلسه ای نام میدان ۴ اسب را زشت دانسته و خواستار تغییر نام آن و برچیده شدن مجسمه های آن شده است. کتانباف برای اینکه در جریان پائین کشیدن مجسمه های ۴ اسب با مخالفتی مواجه نشود، تلاش کرد هزینه این تغییر را از جیب شهدای دفاع مقدس پرداخت کند. به این ترتیب، کتانباف در همان ماه اول آغاز فعالیتش در شهرداری اهواز، از نماینده خود در «شورای نامگذاری خیابانها، اماکن، معابر و میادین شهر اهواز» خواست، طی نامه های مختلف خواستار تغییر نام میدان ۴ اسب و نامگذاری آن به نام یکی از شهدای استان خراسان رضوی شود. درخواست شهرداری اهواز با امتناع بنیاد شهید خوزستان (از بیم مخالفت خانواده شهدای خوزستانی) مواجه شد و لذا نماینده کتانباف اینبار مجبور به نامه نگاری با بنیاد شهید استان خراسان رضوی می شود که آن نهاد نیز اعلام می کند چون در مشهد اماکنی به نام این شهید نامگذاری شده، نمی تواند تقاضای کتبی در این باره از شهرداری اهواز بنماید! و به این ترتیب دورخیز اول شهردار اهواز برای تغییر نام میدان ۴ اسب، که قرار بود به بهانه تجلیل از یکی از شهدای دفاع مقدس انجام شود، با درایت بنیاد شهید خوزستان و خراسان رضوی با شکست مواجه می شود.

چرا شهرداری به جای پاسخگویی، منتقدان را متهم می کند

کتانباف که تصمیمات ناگهانی و غیرکارشناسی اش در حوزه فرهنگ، مورد انتقاد صاحبنظران مستقل و دولتی قرار گرفته، تاکنون در جلسات کاری مختلف، با افتخار، شرح اقدامات و نامه نگاری هایش برای تغییر نام میدان ۴ اسب و پائین کشیدن مجسمه های آن را برای دهها و صدها نفر تعریف کرده و به نظر می رسد اکنون نمی تواند سخنان قبلی خود را انکار کند.

شاید از همین رو است که او به جای ارائه توضیحات کافی به اصحاب فرهنگ و رسانه، ترجیح می دهد در سایت سازمان متبوعش بیانیه های خشم آلود صادر کند و منتقدان خود را «بی شناسنامه» بنامد و آنها را به انتشار خبر «کذب و جعلی و تشویش اذهان عمومی» متهم کند. با مرور دوباره جوابیه شهرداری اهواز، ملاحظه می کنیم که شهرداری اهواز توضیحی درباره نامه نگاری های متعدد خود برای تغییر نام میدان ۴ اسب نداده است و بیش از پیش خبرهای منتشره در این باره را تأیید کرده است.