کتاب «بازبازک» تألیف اردشیر صالح پور با هدف معرفی «بازبازک» عروسک نمایشی دختران ایل بختیاری و نمادی از فرهنگ بزرگ این قوم ایرانی روانه بازار شده است.

به گزارش آژانس خبری بختیاری (ایبنا نیوز) به نقل از خبرگزاری کتاب، اردشیر صالح پور بختیاری‌ها را یکی از اصیل‌ترین اقوام کهن ایرانی مي‌داند که در جغرافیای زاگرس میانی و فراز و نشیب‌های آن و حوزه سیاسی استان‌های چهارمحال بختیاری، خوزستان، لرستان، اصفهان، استان مرکزی و غیره سکونت داشته‌اند.

صالحپور در توضیح ابعاد آیینی عروسك مي‌نويسد: عروسک در شمار نخستین مصنوعات و بازیچه‌های آیینی بشری و اقوام مختلف به حساب می‌آید به عبارتی، عروسک محمل و واسطه‌ای برای طرح نیازهای آدمی است.

به گفته نويسنده، در ایل «زنان نازا» که تمنای فرزندی دارند، عروسکی را ساخته و آن را در اماکن مقدس و به ویژه امامزاده‌ها و بقاع متبرکه آویزان می‌کنند و به عبارتی حاجت خود را به شکلی نمادین و نمایشی با ساخت عروسک ابراز می‌دارند.

مولف با ارايه اعتقادات و نظريات ايل بختياری درباره «بازبازك» كه عروسك نمايشي ايل بختياری محسوب مي‌شود، توضيح مي‌دهد: بازبازك بازي دهنده‌ای کوچک است، عروسکی كه حرکت و کاربردی نمایشی دارد و بیشتر برای بازی، تفنن و سرگرمی ساخته می‌شود. کودکان خود بازی‌دهندگان این عروسكند كه با نواي موسيقايي توسط نوازندگان ساز سرنا، كرنا و دهل انجام مي‌پذيرد.

صالحپور درباره تركيب و نحوه ساخت اين عروسك توضيحاتي ارايه كرده و مي‌افزايد: پایه، اصل و اساس عروسک «بازبازک» بر اتصال دو چوب چلیپاگونه و به حالت مربع استوار مي‌شود كه به وسيله نخ به هم متصل شده‌اند در واقع نخستین برداشت از «بازبازك» انسانی ایستاده است كه دو دست خود را از دو پهلو باز كرده است.

اين پژوهشگر اين فرم را ساده و ابتدايي مي‌داند كه انسان نخستين ساخته خود را براساس آن خلق كرده و مي‌افزايد: صلیب و چهارچوب، خود نمادی ساده و برداشتی اولیه از طرح انسان است که در فرهنگ ایران باستان نماد مهر و گردونه خورشید و در مسیحیت نماد عیسی(ع) است. این فرم نمادی اوليه و تا حدودی ازلی است و یکی از رایج‌ترین نمادهایی است که در تمامي اقوام و تمدن‌های قدیم دیده می‌شود. این نماد در پاره‌ای از موارد از سوی نمادگرایان به چرخه آتش و نمونه اعلای آن خورشید نیز تعبیر شده است.

به گفته مولف، اغلب عروسک‌های بدوی و فولکلوریک حالتی این چنین داشته و بر این محور استوار شده‌اند و این رویکرد علاوه بر جنبه‌های اسطوره‌ای و ازلی آن، کاملا جنبه‌های نمادگرایانه و انسانی نیز داشته و این نقش را در بسیاری از نگاره‌ها و دست بافته‌های ایل بختیاری به وضوح می‌توان مشاهده کرد.

صالح‌پور تاكيد دارد، همواره در ایل زنانی بزرگ و با تجربه حضور دارند که وظیفه آنان انتقال آموزه‌ها، تعلیم فنون و فناوری بافته‌ها، طراحی نقش و نگاره‌ها در صنایع دستی، خیاطی و تهیه و تدارک ملزومات اولیه و نیازهای زندگی به شمار مي‌رود.

كتاب کوچک اما پربار «بازبازك» نوشته اردشیر صالح‌پور در شمارگان ۲۰۰۰ نسخه و با قیمت ۱۸۰۰ تومان از سوی انتشارات آرون وارد بازار كتاب شد. اين كتاب در ۲۱ صفحه نوشته شده است.