گزارش / سرويس ميراث فرهنگي ايبنانيوز 

در ميان كوتاهي و سكوت مسئولان استان خوزستان،‌ عمارت باستاني «ارگ ارغوانی» از ميراث فرهنگي دوره اتابكان لر در شهرستان باغملك،‌ در معرض تخريب گسترده قرار گرفته است.
 
به گزارش آژانس خبري بختياري (ايبنانيوز)، روز گذشته يونس شفيعي مسؤول انجمن دوستداران ميراث فرهنگی باغملك در اين باره به خبرنگاران گفت: يكي از آثار باستاني شهر باغملك "ارگ ارغواني" است كه در ورودي اين شهر و روي تپه واقع شده و به دوره‌ اتابكان لر برمي‌گردد. در گذشته اين ارگ يك پايگاه مرزي بود كه بيش‌تر از آن به عنوان كاروانسرا استفاده مي‌شد. اين ارگ حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ سال خالي از سكنه بوده اما هيچ گونه نگه‌داري علمي و كارشناسي در خصوص آن انجام نمي‌شود.

شفيعي مي افزايد: اين ارگ در حال حاضر در احاطه كامل كشاورزان است تا جايي كه كشاورزان حد فاصل ۲۰ سانتي‌متري اين ارگ را كشت مي‌كنند. اين در حالي است كه در چند سال گذشته اين اثر تاريخي به ثبت رسيده و قرار بود كه طبق بودجه‌اي كه سازمان ميراث فرهنگي در نظر گرفته بود مرمت شود. اما به دليل مشكلاتي كه با كشاورزان به وجود آمد اين پروژه متوقف شد.

شفيعی مي گويد: در گودبرداري‌هايي كه صورت گرفت مشخص شد آبي كه از شاليزار به پايه‌هاي آن نفوذ مي‌كند باعث سست شدن پايه‌هاي اين ارگ شده و به دليل تغييرات آب و هوايي و بارندگي‌هاي آينده احتمال تخريب اين اثر در آينده نزديك بسيار بالا است.

اين دوستدار ميراث فرهنگی خاطرنشان كرد: سال گذشته آقاي پورفرخي (مدير كل ميراث فرهنگی خوزستان) از اين ارگ ديدن كرد اما متاسفانه هيچ اقدامي برای احياي اين اثر انجام نشد. هم‌چنين نبود حفاظت صحيح باعث شده اين مكان به محلي براي افراد معتاد تبديل شود و بعضي از كشاورزان اين ارگ تاريخي را به محلي براي اسكان حيواناتشان تبديل كنند. در حالي كه اين اثر باستاني به دليل ويژگي و موقعيت جغرافيايي‌اش مي‌تواند محل مناسبي براي جذب گردشگران و تفريح آن‌ها باشد.

مسؤول انجمن دوستداران ميراث فرهنگي باغملك اظهار كرد: اين انجمن بارها نامه‌هايي برای مرمت و تعيين حريم اين اثر به ثبت رسيده به سازمان ميراث فرهنگي ارسال كرده اما معلوم نيست به چه دليل هيچ پاسخي داده نمی‌شود.

يكسال پيش و در آستانه آغاز بارندگي ها در پائيز 1389 نيز نگراني ها درباره تخريب روزافزون ارگ ارغوانی باغملک شدت گرفت و به رسانه ها كشيده شد ولي اقدام موثري صورت نگرفت.

در آن زمان نيز مسؤول انجمن دوست‌داران میراث فرهنگی باغملک به خبرنگاران گفته بود: «ارگ ارغوانی» از جمله‌ی منحصربه‌فردترین آثار تاریخی باغملک است که با بارش نخستین باران پاییزی احتمال تخریب آن وجود دارد. بخش‌هایی از این ارگ تاریخی سال پیش بر اثر بارندگی تخریب شد.

یونس شفیعی بیان داشته بود: یکی از مکان‌های ثبت‌شده‌ی باغملک، ارگ ارغوانی است. قدمت این ارگ به دوره‌های «اتابکان لر» یعنی حدود ‌٦٠٠ سال پیش می‌رسد. این ارگ کاروانسرایی شامل آسیاب داشت و از موقعیت‌ سوق‌الجیشی نیز برخوردار بود. در ساخت این ارگ از گل، گچ و سنگ استفاده شده است. او ادامه داد: سال پیش، به‌دلیل قرار گرفتن در معرض باد و باران، بیش‌تر دیوار‌های این ارگ تاریخی از بین رفت. در حالی که این ارگ، تنها اثر تاریخی است که ‌٧٠ درصد آن سالم مانده است و فقط سقف ندارد. 

وی همچنين در اظهارات خود در پائيز 1389 گفته بود: این ارگ حدود ‌٥ / ‌١ متر زیر زمین قرار داشت و با خاک‌برداری، آن را از دل خاک بیرون آوردند. به همین دلیل، حفره‌هایی در اطراف ارگ ایجاد شد که هنگام بارندگی، آب در آن‌ها جمع می‌شود و واقعا ما را دچار مشکل می‌کند و بنا را در معرض تخریب قرار می‌دهد. البته مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان پس از بازدید از این ارگ، وعده‌ی رسیدگی به وضعیت آن را داد، ولی تا کنون کاری انجام نشده است.
 
شفیعی توضیح داد: ارگ ارغوانی تا یک‌ماه دیگر و با آغاز فصل بارندگی در صورتی که به آن رسیدگی نشود، تخریب می‌شود. هم‌چنین کشاورزان این منطقه به‌دلیل توجیه نبودن نسبت به این اثر تاریخی و اهمیت حفظ آن، متأسفانه خود را ملزم به رعایت حریم آن نمی‌دانند و حتا زمین‌های کشاورزی خود را تا حدود یک متری ارگ توسعه داده‌اند. او ادامه داد: در بازدید مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان از ارگ در نتیجه‌ی دعوت اعضای انجمن دوست‌داران باغملک از او، قرار شد که به وضعیت ارگ و سامان‌دهی زمین‌های کشاورزی برای رعایت حریم و محدوده‌ی آن رسیدگی شود؛ اما تا کنون اقدامی از سوی این اداره کل انجام نشده است.
 
شفیعی يكسال پيش هم تأکید کرده بود: از حدود دوسال پیش تا کنون، اداره کل میراث فرهنگی خوزستان بودجه‌ای را در اختیار اداره‌ی میراث فرهنگی باغملک قرار داده است که به‌دلیل خطرناک بودن مسیر این ارگ، جاده‌ی دسترسی به آن ساخته شود و مسیر رسیدن به ارگ را هموار و ایمن کنند. متأسفانه در این زمینه نیز تا کنون اقدامی انجام نشده است. او افزود: انجمن دوست‌داران میراث فرهنگی باغملک با وجود نامه‌نگاری‌های فراوان به استانداری، فرمانداری و اداره کل میراث فرهنگی استان مبنی بر رسیدگی به وضعیت ارگ ارغوانی امسال نیز با آغاز دوباره‌ی نامه‌نگاری‌ها، رسیدگی به این وضعیت، تعیین حریم و مرزبندی این ارگ را برای کشاورزان با هدف جلوگیری از تعرض به حریم این اثر تاریخی خواست.

وضع اسف بار عمارت باستاني ارگ ارغواني باغملك در حالي ادامه دارد كه در اسفند 1387 مسئولان دولتي از مرمت اين بنا سخن گفته بودند. 

در اسفند 1387 جهانگیر پیروزاده مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری باغملک به خبرنگاران گفته بود: ارگ ارغوانی یکی از بناهای تاریخی مربوط به دوره اتابکان لر و مؤسس آن الپرقو پسر افراسیاب است که آن را بر روی یک تپه بنا کرده است که در سال‌های اخیر تخریب گچبری‌های این بنا و استفاده نادرست ساکنان از این بنا سبب شده است تا مرمت این اثر در اولویت قرار گیرد. به زودی مرمت بنای ارگ ارغوانی باغملک آغاز می‌شود و با این اقدام، بنای مذکور از نابودی نجات می‌یابد.  

پیروزاده گفته بود: مرمت این بنا با اعتباری بالغ بر ۲۷۰ میلیون تومان آغاز می‌شود و هم‌اکنون ۱۰۰ میلیون تومان از این مبلغ اختصاص داده شده است. حدود ۷۰ درصد این بنا به علت فعالیت کشاورزی و نیز بر اثر فرسایش، تخریب شده و تنها ۳۰ درصد آن در وضعیت مطلوب‌ به سر می‌برد. مرمت این ارگ به صورت کارشناسانه و با استفاده از گچ و نوعی سنگ دیگر در بستر رودخانه صورت می‌گیرد که البته در برخی نقاط بنا، علاوه بر اینها خشت نیز به کار برده می‌شود. طبق توافق میراث فرهنگی با کشاورزان قرار بر مرمت بنا توسط میراث فرهنگی و حفظ آن به وسیله کشاورزان منطقه است. سازمان میراث فرهنگی همچنین جاده‌ای به طول حدود ۷۰۰ متر منتهی به ارگ را از کشاورزان خریداری کرده و در حال آماده‌سازی آن به عنوان راه ارتباطی این بنا است. پس از مرمت این اثر، گشت حفاظت در کنار این آثار مستقر نمی‌شود بلکه حفاظت اثر بر عهده کشاورزان و ساکنان منطقه است.
 
حال دوستداران ميراث فرهنگي منطقه بختياري مي پرسند نتيجه اقدامات مسئولان دولتي در ميراث فرهنگي شهرتان باغملك و استان خوزستان چه شد؟ چرا به رغم تخصيص بودجه، عمليات نجات بخشي ارگ ارغواني باغملك كه از بناهاي ارزشمند دوره اتابكان لر بزرگ ميباشد، به درستي انجام نشده است؟ چه كسي پاسخگوست؟